Category Archives: Publicatie

New publication: electoral researchers as political experts

Just received in the mail: the newest addition to the Routledge Approaches to History series, on information and power in history, the remainder of a fruitful conference held in Amsterdam three years ago and the result of a hard-working editorial team.

With Wim de Jong, I have written a contribution on the role Dutch electoral researchers have played in politics and media: ‘Electoral research, pollsters, and the performative power of information about the “public”: The Netherlands and the transatlantic connection (1945–1990)’ We show that these experts cannot be ignored as important actors in history. They mediate public opinion, providing frames and concepts for the public to interpret political and social reality. They make the faceless mass readable and transparent for political and media elites. Politicians base strategies on this information, and journalists use it to grasp the relationship between politics and the electorate.

Click here if you want to know more about our contribution.

Niet voor progressieven: het ‘thuis’ van Gert-Jan Segers

De terugkeer van de verloren zoon, door Rembrandt, circa 1662, Rijksmuseum Amsterdam

Nederland is een verweesde samenleving, zo luidt de strekking van het nieuwste boek van Gert-Jan Segers. In De verloren zoon en het verhaal van Nederland gebruikt hij de nieuwtestamentische parabel van de verloren zoon, die het huis verlaat, spijt krijgt en weer terugkomt, om dit te illustreren. Door onder meer de groeiende kloof tussen arm en rijk, de opkomst van flexcontracten en de toegenomen immigratie zou onze maatschappij ontworteld zijn geraakt, en zou er een brede behoefte zijn om ‘weer thuis te komen’.

De ChristenUnie-voorman probeert zich nadrukkelijk te manifesteren als een genuanceerde middenpoliticus, die zowel de zorgen van linkse als van rechtse kiezers begrijpt. In een stuk voor historiciweblog Over de Muur betoog ik echter dat progressieve kiezers op hun hoede moeten zijn. Het denken over de maatschappij als huisgezin – en huiselijkheidsdenken in het algemeen – zijn in het verleden keer op keer gebruikt om publiek debat te pacificeren en onwelgevallige groepen en ideeën te diskwalificeren. Ook Segers lijkt deze neigingen te hebben, vooral waar het gaat om moslims en Nederlanders met een niet-westerse migratieachtergrond.

Deugen de meeste mensen? Interview met Rutger Bregman

Mensen zijn van nature egoïstisch. Als beschaving wegvalt komt het monster in ons naar boven. Als de bommen uit de lucht vallen of de dijken breken, dan worden mensen wat ze echt zijn: wilde wolven. Toch? Helemaal fout, betoogt Rutger Bregman, historicus en auteur bij De Correspondent. Als de beschaving wegvalt, komt volgens hem juist het beste in mensen naar boven. Ze blijken veerkrachtig, hulpvaardig en altruïstisch. In zijn meest recente boek, De meeste mensen deugen, maakt de historicus korte metten met het idee dat beleefdheid en vriendelijkheid slechts een dun laagje beschaving is, dat bij het minste of geringste barst. Bregman ziet vriendelijkheid niet als een laagje, maar als wezenlijk onderdeel van de mens.

Voor Geschiedenis Magazine mochten Adriaan Duiveman en ik met Bregman in gesprek. We spraken over de implicaties die zijn mensbeeld heeft voor de geschiedschrijving, over de manier waarop zaken als zaken als racisme en genocide zich verhouden tot dit mensbeeld en over de relatie tussen historici en de samenleving. Het interview verscheen in nummer 8-2019 van Geschiedenis Magazine en is hier te lezen.

Recensie: Bart van der Steen, In Leiden moet het anders

Hoe verging het de Leidse SP-afdeling in de jaren voorafgaand aan het behalen van de eerste raadszetel? Deze vraag staat centraal in het nieuwste boek van de Leidse historicus Bart van der Steen, In Leiden moet het anders. Geschiedenis van een SP-afdeling, 1970-1982. Door een combinatie van factoren, waaronder veel linkse concurrentie en een uitgespeelde rol voor de lokale fabrieksindustrie, duurde het 12 jaar tot de partij een eerste verkiezingsoverwinning kon vieren. Aan de inzet lag het het, laat Van der Steen zien: de Leidse afdeling,een van de eersten die werd opgericht, zette zich vol overgave in voor het veranderen van de maatschappij.

Voor Holland: Historisch Tijdschrift mocht ik het boek bespreken en mijn oordeel vind je op de website van het tijdschrift.

Recensie: Jan Wim Buisman, Onweer

Dit voorjaar verscheen Onweer. Een kleine cultuurgeschiedenis 1752-1830 van de Leidse religiehistoricus Jan Wim Buisman. In dit prachtig vormgegeven boek staat de vraag centraal hoe de omgang met onweer veranderde na de uitvinding van de bliksemafleider door Benjamin Franklin. Hoe dacht men over de relatie met God, nu wetenschap en techniek plotseling een middel boden om het risicovolle onweer het hoofd te bieden? En leidde deze nieuwe context van relatieve veiligheid tot nieuwe manieren van artistieke omgang met dit gevaarlijke maar ook zo indrukwekkende fenomeen?

Voor tijdschrift De Moderne Tijd mocht ik het boek bespreken. Mijn oordeel kun je hier vinden, op het nieuwe online recensieplatform van het tijdschrift.

Recensie: Beatrice de Graaf, Tegen de Terreur

Arthur Wellesley, de eerste Hertog van Wellington. Hij speelde een belangrijke rol bij het optuigen van het veiligheidssysteem na Napoleon en komt uitvoerig aan bod in het boek van De Graaf.

Vorig jaar verscheen van Beatrice de Graaf, hoogleraar History of International Relations & Global Governance aan de Universiteit Utrecht, het boek Tegen de terreur. Hoe Europa veilig werd na Napoleon. Hierin onderzoekt ze hoe na de ondergang van Napoleon in Europa een systeem van collectieve veiligheid werd opgetuigd. Tijdens de Napoleontische overheersing en vooral na Napoleons terugkeer in 1815 groeide het besef bij de geallieerden dat vrede en stabiliteit geen natuurgegeven waren, maar actief dienden te worden nagestreefd. Vanaf 1815 werkten de geallieerde grootmachten (Groot-Brittannië, Pruisen, Oostenrijk en Rusland) binnen de zogeheten Geallieerde Raad nauw met elkaar samen om dit ‘tweekoppige monster’ van revolutionaire terreur en napoleontische overheersing uit te bannen en zo de veiligheid op het continent te waarborgen. Het resultaat van dit streven was de eerste institutionele vorm van een collectief veiligheidssysteem.

Voor het nieuwste nummer van Tijdschrift voor Geschiedenis mocht ik Tegen de terreur bespreken. Ik besluit mijn bespreking met de opmerking dat De Graaf ‘een uitgebreid, goed gedocumenteerd en invoelend boek geschreven heeft over de geschiedenis van een wereld die bezeten was door de angst voor terreur en revolutie’. Benieuwd naar de hele recensie? Die kun je hier vinden, mits je/je organisatie een abbonement heeft op TvG.

De mediageschiedenis van Maurice de Hond


Maurice de Hond, 1982 (door Marcel Antonisse / Anefo – Nationaal Archief, CC BY-SA 3.0)

In verkiezingstijd ligt controverse op de loer. Dat geldt voor politici maar zeker ook voor opiniepeiler Maurice de Hond, decennialang de lievelingspeiler van Hilversum. Begin mei maakte De Hond op zijn website bekend niet langer mee te willen werken aan Peilingwijzer van de Leidse politicoloog Tom Louwerse. Dit past in een patroon: met het creëren van controverse speelde De Hond in op de medialogica rond het gebruik van opiniepeilingen. Voor geschiedenisweblog Over de Muur schreef ik een bijdrage waarin ik deze medialogica historisch duidde. Deze bijdrage is hier te lezen.