Monthly Archives: November 2019

Niet voor progressieven: het ‘thuis’ van Gert-Jan Segers

De terugkeer van de verloren zoon, door Rembrandt, circa 1662, Rijksmuseum Amsterdam

Nederland is een verweesde samenleving, zo luidt de strekking van het nieuwste boek van Gert-Jan Segers. In De verloren zoon en het verhaal van Nederland gebruikt hij de nieuwtestamentische parabel van de verloren zoon, die het huis verlaat, spijt krijgt en weer terugkomt, om dit te illustreren. Door onder meer de groeiende kloof tussen arm en rijk, de opkomst van flexcontracten en de toegenomen immigratie zou onze maatschappij ontworteld zijn geraakt, en zou er een brede behoefte zijn om ‘weer thuis te komen’.

De ChristenUnie-voorman probeert zich nadrukkelijk te manifesteren als een genuanceerde middenpoliticus, die zowel de zorgen van linkse als van rechtse kiezers begrijpt. In een stuk voor historiciweblog Over de Muur betoog ik echter dat progressieve kiezers op hun hoede moeten zijn. Het denken over de maatschappij als huisgezin – en huiselijkheidsdenken in het algemeen – zijn in het verleden keer op keer gebruikt om publiek debat te pacificeren en onwelgevallige groepen en ideeën te diskwalificeren. Ook Segers lijkt deze neigingen te hebben, vooral waar het gaat om moslims en Nederlanders met een niet-westerse migratieachtergrond.

Deugen de meeste mensen? Interview met Rutger Bregman

Mensen zijn van nature egoïstisch. Als beschaving wegvalt komt het monster in ons naar boven. Als de bommen uit de lucht vallen of de dijken breken, dan worden mensen wat ze echt zijn: wilde wolven. Toch? Helemaal fout, betoogt Rutger Bregman, historicus en auteur bij De Correspondent. Als de beschaving wegvalt, komt volgens hem juist het beste in mensen naar boven. Ze blijken veerkrachtig, hulpvaardig en altruïstisch. In zijn meest recente boek, De meeste mensen deugen, maakt de historicus korte metten met het idee dat beleefdheid en vriendelijkheid slechts een dun laagje beschaving is, dat bij het minste of geringste barst. Bregman ziet vriendelijkheid niet als een laagje, maar als wezenlijk onderdeel van de mens.

Voor Geschiedenis Magazine mochten Adriaan Duiveman en ik met Bregman in gesprek. We spraken over de implicaties die zijn mensbeeld heeft voor de geschiedschrijving, over de manier waarop zaken als zaken als racisme en genocide zich verhouden tot dit mensbeeld en over de relatie tussen historici en de samenleving. Het interview verscheen in nummer 8-2019 van Geschiedenis Magazine en is hier te lezen.